NDĐT- Nếu so sánh giữa hai người phụ nữ có cùng một trình độ, cơ hội có được công việc như ý của người khuyết tật thấp hơn rất nhiều. Họ còn quá nhiều rào cản vô hình và hữu hình, để có thể nhận được những cơ hội việc làm tốt, phù hợp với sức khỏe và năng lực của bản thân. Đây là chia sẻ từ tại hội thảo “Phụ nữ khuyết tật với cơ hội việc làm” do Ban Hành động vì sự phát triển triển hòa nhập (IDEA) phối hợp với Tổ chức Lao động quốc tế tổ chức ngày 30-10 tại Hà Nội.
Phụ nữ khuyết tật: Ít cơ hội việc làm
Tại huyện Sóc Sơn, TP Hà Nội, toàn huyện có hơn 30 nghìn dân thì trong đó có gần 3.000 người khuyết tật. Phần lớn là số họ là phụ nữ, với khoảng 1.000 phụ nữ khuyết tật nằm trong độ tuổi lao động. Thế nhưng, chủ yếu số phụ nữ khuyết tật này đều thuộc diện hộ nghèo hoặc cận nghèo, bởi họ hầu hết không có việc làm, hoặc việc làm không ổn định, không phù hợp với sức khỏe hoặc dạng tật. Đó là thông tin do bà Đinh Thị Quỳnh Nga (Giám đốc Hợp tác xã thủ công mỹ nghệ Trái tim hồng, Sóc Sơn, Hà Nội) cho biết.
Phụ nữ khuyết tật là một trong số các nhóm yếu thế nhất trong xã hội bởi các lý do về giới tính, khuyết tật và nghèo đói. Họ ít được chăm sóc sức khoẻ, học văn hóa, học nghề cũng như ít tiếp cận với các cơ hội việc làm tạo ra thu nhập và hiếm khi được tham gia các hoạt động xã hội của cộng đồng. Họ chỉ quanh quẩn trong nhà, phải sống dựa vào gia đình, né tránh, mặc cảm với xã hội, không có cơ hội đến trường, không được tiếp cận học nghề và việc làm.
Trong chương trình khảo sát được thực hiện tại ba tỉnh Thái Nguyên, Thừa Thiên Huế và Tây Ninh với hơn 500 phụ nữ khuyết tật, TS Nguyễn Thị Thu Hoài (Học viện Phụ nữ Việt Nam) cho biết, chưa tới 1/3 số người được hỏi có việc làm. Có những người đã từng đi làm, nhưng phải bỏ công việc vì nhiều lý do, trong đó phần nhiều họ không tìm được công việc phù hợp với sức khỏe của mình. Nhiều người bị sa thải hoặc từ chối do hiệu quả công việc thấp, bị kỳ thị, phân biệt, khó khăn trong việc đi lại.
Bà Hoài chia sẻ, có những trường hợp gia đình có người phụ nữ khuyết tật không đồng ý cho đi làm, bởi vì “họ phải đảm đương công việc đưa đón hằng ngày, như thế còn vất vả, hơn nên họ để người phụ nữ ấy ở nhà”.
Khi đó, nhiều chị em sẽ lựa chọn những công việc mang tính tự phát, phù hợp với điều kiện hoàn cảnh gia đình, sức khỏe để làm. Có thể là làm ruộng, chăn nuôi, trồng trọt, bán hàng…tại nhà, con số này lên tới gần 65%. Một số ít phụ nữ khuyết tật có thể huy động vốn kinh doanh nhỏ, mở các cơ sở sản xuất tư nhân hoặc tham gia vào các hội, hợp tác xã người khuyết tật để làm việc. Những người phụ nữ hơn 40 tuổi thường bán hàng hoặc làm công việc ở nhà. Những phụ nữ trẻ thì thường làm nghề tự do hoặc học những nghề đơn giản. Vì không được học hành bài bản, năng suất thấp hơn nên thu nhập của những phụ nữ khuyết tật không cao, điều này càng khiến họ có tâm lý chán nản, không hài lòng với công việc đang có.
Một thực trạng được đề cập nhiều khi chính người tuyển dụng tạo ra tư tưởng phụ nữ khuyết tật không phù hợp để làm công việc. Công việc mà họ làm không đạt hiệu quả cao, có thể ảnh hưởng đến năng suất lao động và dây chuyền làm việc của cả công ty nên có thể từ chối nhận chị em phụ nữ khuyết tật vào làm việc. “Có nhiều chủ doanh nghiệp sẵn sàng đóng tiền trách nhiệm xã hội doanh nghiệp hơn là muốn nhận người khuyết tật vào làm việc. Ở những cơ sở có nhận người khuyết tật, phần lớn có người sử dụng lao động là người khuyết tật, muốn tạo công ăn việc làm cho những người cùng cảnh ngộ”, TS Nguyễn Thị Thu Hoài chia sẻ.
Trong khi đó, nhóm đối tượng này cần được bảo vệ bởi họ thường gặp nhiều rủi ro, dễ bị lạm dụng lao động và tình dục hơn so với những người phụ nữ bình thường, các quyền về sức khỏe sinh sản của họ ít được quan tâm và đảm bảo. Phụ nữ khuyết tật ít có cơ hội được tiếp cân các dịch vụ y tế, xã hội … Bà Phan Thị Quỳnh Như, Phó Trưởng ban Gia đình và Xã hội, Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam đánh giá, những khó khăn mà phụ nữ khuyết tật gặp phải cao ít nhất ba lần so với nam giới và là đối tượng yếu thế cần được bảo vệ.
Mong mỏi có việc làm bền vững
Chia sẻ tại hội thảo, bà Nguyễn Hồng Oanh, Giám đốc IDEA cho rằng, “phụ nữ khuyết tật là lực lượng lao động không nhỏ trong xã hội. Họ đòi hỏi được bảo vệ bằng luật pháp để bảo đảm quyền bình đẳng, tham gia vào các hoạt động của xã hội, trong đó có quyền bình đẳng về việc làm bền vững. Có việc làm bền vững là mong mỏi của người khuyết tật, đặc biệt là của phụ nữ khuyết tật”.
Trong những năm qua, với những chính sách của Nhà nước, các chương trình hỗ trợ của các tổ chức phi chính phủ, các hoạt động của hội, nhóm, câu lạc bộ khuyết tật của người khuyết tật ngày càng phát triển cũng như sự nỗ lực của chính bản thân, nhiều người khuyết tật đã vượt qua định kiến, kỳ thị để vượt ra ngoài, tham gia các hoạt động của cộng đồng, trở thành chủ doanh nghiệp, chủ gia đình…
Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam đã tổ chức các hoạt động tăng cường năng lực cho phụ nữ khuyết tật để nâng cao năng lực, kỹ năng cho phụ nữ khuyết tật về quyền bình đẳng, hỗ trợ phụ nữ khuyết tật tạo cơ hội cho họ có thể hòa nhập và phát triển. Từ năm 2012 đến nay, 12 mô hình nhóm phụ nữ tự lực tại 12 tỉnh/ thành phố gồm Hà Nội, Hải Phòng, Lạng Sơn, Vĩnh Phúc, Thanh Hóa, Quảng Nam… đã được xây dựng và hoạt động, với 360 phụ nữ khuyết tật tham gia.
Ngoài ra, Hội cùng tổ chức các chương trình tư vấn, dạy nghề, tạo việc làm cho phụ nữ khuyết tật, thực hiện cá cuộc vận động xây dựng mái ấm tình thương cho phụ nữ nghèo, khuyết tật…
Tuy nhiên, vẫn còn một số lượng lớn phụ nữ khuyết tật còn mặc cảm, tự ti, chưa vượt qua được những rào cản để tìm được công việc phù hợp với sức khỏe, trình độ của bản thân.
Ngoài mục tiêu đồng bộ hóa về chủ trương và chính sách, chủ trương tạo ra việc làm bền vững cho phụ nữ khuyết tật cũng cần phải có sự thay đổi. Đó là cách đào tạo nghề cho phụ nữ khuyết tật để phù hợp với khả năng của họ. Đồng thời, cần tạo ra môi trường làm việc phù hợp với nhóm yếu thế này, từ cơ sở hạ tầng, trợ giúp về phương tiện đi lại và sinh hoạt, bồi dưỡng kỹ năng sống và kỹ năng pháp lý.
HẠNH HIỀN-http://www.nhandan.com.vn/