Tiếp tục đóng góp ý kiến cho việc hoàn thiện mô hình dạy nghề tạo việc làm cho NKT tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ, cơ sở dạy nghề ngoài công lập, đại diện các đơn vị tiếp nhận dự án dạy nghề cho NKT của Hội trong năm 2013 đã đặt ra những vấn đề hết sức quan trọng, đáng lưu tâm. Hầu hết các ý kiến đều xoay quanh thời gian học nghề, kinh phí tổ chức lớp học, thủ tục thanh quyết toán
Ông Hoàng Văn Tám, Giám đốc Doanh nghiệp tư nhân Diễm Phát – Hà Tĩnh
Ông Hoàng Văn Tám (ngồi xe lăn) trao đổi với lãnh đạo tỉnh Hội Hà Tĩnh về vấn đề của lớp học
Là doanh nghiệp của người khuyết tật, trực thuộc Hội Bảo trợ người tàn tật và trẻ mồ côi tỉnh Hà Tĩnh, Doanh nghiệp chúng tôi mới được thành lập và đi vào hoạt động từ năm 2013. Mọi hoạt động còn nhiều bỡ ngỡ nhưng được sự quan tâm, giúp đỡ và hướng dẫn tận tình của tỉnh Hội Hà Tĩnh nên chúng tôi đã từng bước vượt qua khó khăn.
Cơ sở hạ tầng của tôi hiện nay có khoảng 300 mét vuông, vẫn còn nhỏ hẹp. Tuy nhiên, chúng tôi đã rất cố gắng, hoàn thành tốt chương trình dạy nghề năm 2013 từ nguồn ngân sách Nhà nước thông qua Hội Bảo trợ người tàn tật và trẻ mồ côi Việt Nam cho 25 học viên, trong thời gian 3 tháng.
Đánh giá về khóa học, theo tôi, khó khăn đầu tiên là về kinh phí. Tổng kinh phí hỗ trợ cho lớp học tại Công ty chúng tôi là 99triệu đồng nhưng được chia làm 3 đợt, đến tận lúc kết thúc khóa học mới được nhận đủ. Vì vậy, trong quá trình học nghề, doanh nghiệp phải tự ứng trước tiền để trang trải sinh hoạt, nguyên vật liệu cũng như các chi phí khác. Đối với những doanh nghiệp tư nhân nhỏ lẻ, nguồn lực hạn hẹp như chúng tôi cũng rất khó khăn. Tiền ăn cho học viên 15.000 đồng/người/ngày là quá ít.
Thứ hai là các thủ tục, giấy tờ thanh quyết toán cũng khá phức tạp. Doanh nghiệp của chúng tôi mới thành lập, các bộ phận kế hoạch, tài chính vẫn chưa hoàn thiện. May nhờ có sự hỗ trợ, giúp đỡ của tỉnh Hội nên chúng tôi cũng thuận lợi hơn về vấn đề này. Nhưng đối với những doanh nghiệp không trực thuộc Hội chắc sẽ rất vất vả. Vì vậy, theo tôi, việc tổ chức dạy nghề cho NKT tại các doanh nghiệp tư nhân, ngoài cộng đồng, tốt nhất là nên phối hợp chặt chẽ với các tổ chức Hội địa phương. Sự phối hợp này sẽ thuận lợi cho các doanh nghiệp rất nhiều từ khâu tuyển chọn học viên đến giải quyết các vấn đề liên quan./.
Bà Nguyễn Thị Sông, Giám đốc Công ty TNHH Thiên Phúc – Bắc Giang
Bà Nguyễn Thị Sông (bên phải) cùng lãnh đạo Trung ương Hội kiểm tra chất lượng lớp học
Công ty chúng tôi cũng đã có nhiều năm kinh nghiệm trong việc tổ chức dạy nghề cho NKT bằng nguồn vốn của doanh nghiệp và một vài năm gần đây là nguồn ngân sách Nhà nước, thông qua các cấp Hội Bảo trợ người tàn tật và trẻ mồ côi. Nếu nói về thuận lợi thì cũng nhiều, nhưng khó khăn thì vô vàn.
Thứ nhất là về công tác tuyển sinh: chúng tôi luôn được chính quyền địa phương tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động vận động NKT theo học nghề. Nhưng khó khăn là về tiêu chuẩn, dạng tật, sức khỏe của NKT không đồng nhất, ổn định. Nhiều khi họ thích thì đến học, không thích thì nghỉ, rồi cá biệt có trường hợp nghỉ rồi lại đòi quay lại học tiếp nên rất vất vả cho doanh nghiệp khi tiếp nhận dạy nghề cho đối tượng này.
Thứ hai là về giáo trình, giáo án: các giáo viên của chúng tôi dù có kiến thức và trình độ chuyên môn thật sự, nhưng với các học viên ở đa dạng tật, đặc biệt là khiếm thính thì do khả năng giao tiếp với họ có hạn nên cũng rất khó để truyền đạt kiến thức bài học để các em có thể hiểu được đầy đủ.
Thứ ba là về thời gian học nghề: theo tôi 3 tháng là quá ngắn. Vì đối tượng học nghề là NKT trình độ thấp, khả năng nhận thức chậm, lại ít hoặc chưa được ra khỏi gia trình trước khi tham gia khóa học. Nên khi đến học nghề, thực tế cở Công ty chúng tôi, để họ có thể làm quen được với môi trường sống, nghề nghiệp và các thiết bị đã mất cả tháng trời. Sau đó mới bắt đầu cầm tay chỉ việc để họ học hỏi dần dần.
Thứ tư là khó khăn trong công tác quản lý học viên, đặc biệt là những em bị khuyết tật trí tuệ. Không chỉ nhận thức chậm, có trường hợp còn làm thiệt hại cho Công ty. Đơn cử như đợt vừa rồi, chúng tôi đã phải thay tới 8 mô tơ máy may do các bạn học viên khuyết tật làm cháy. Những phát sinh như thế này không thể đòi hỏi ngân sách Nhà nước bồi thường cho doanh nghiệp. Đề cập đến vấn đề này, tôi chỉ mong Nhà nước, cộng đồng hiểu hơn về những vất vả của doanh nghiệp khi tiếp nhận NKT vào học và làm nghề, từ đó có những chính sách ưu đãi, khuyến khích các doanh nghiệp tiếp tục công việc này.
Thứ năm là về kinh phí tổ chức lớp với mức 100.000 đồng/học viên ở miền núi, để có thể tuyển sinh được là rất khó khăn. Để vận động được các bạn đến học nghề, cán bộ tuyển sinh của chúng tôi phải đi lại nhiều lần mới có thể thuyết phục được họ và gia đình. Tiền ăn 15.000 đồng/ngày trong tình hình giá cả leo thang như hiện nay là không đủ, hiện cơ sở đã chi mức trung bình 48.000 đồng/ngày.
Qua đây, tôi cũng muốn đề xuất lên Hội Bảo trợ người tàn tật và trẻ mồ côi Việt Nam và các cơ quan chức năng có thẩm quyền của Nhà nước cần có chế tài cho doanh nghiệp khi tổ chức dạy nghề cho NKT. Tăng nguồn kinh phí dạy nghề và có chế độ riêng cho hoạt động dạy nghề cho NKT đặc biệt là với các doanh nghiệp tư nhân, cơ sở dạy nghề ngoài công lập để khuyến khích họ tham gia vào lĩnh vực này. Tổng cục dạy nghề cần có giáo trình, giáo án riêng cho từng ngành nghề của NKT, đặc biệt là nghề may. Quan trọng nhất là tăng thời gian học nghề cho NKT lên ít nhất là 6 tháng. Có như vậy mới đảm bảo chất lượng học nghề và đảm bảo cho NKT thực sự có thể làm được nghề, có thu nhập, ổn định cuộc sống./.
Anh Nguyễn Hồng Hà, Giám đốc Công ty TNHH Hồng Hà – đơn vị SXKD dành riêng cho NKT
Anh Nguyễn Hồng Hà đang kiểm tra tay nghề của học viên
Kể từ khi thành lập năm 2005 đến nay, mỗi năm Công ty TNHH Hồng Hà chúng tôi dạy nghề may công nghiệp cho hơn 30 NKT, tổng cộng trong 7 năm qua có hơn 200 lượt NKT đã được truyền nghề. Do cơ sở vật chất, thiết bị máy móc, hạ tầng còn hạn hẹp nên chúng tôi chỉ giải quyết việc làm cho hơn 40 lao động là NKT tại thời điểm này. Số NKT đã được học nghề trở về địa phương mở cửa hàng may đo quần áo phục vụ bà con và một số khác đến các cơ sở may dành cho NKT trên địa bàn HN để làm việc.
Theo tôi, việc dạy nghề cho NKT đã được Nhà nước quy định trong các văn bản, chính sách pháp luật. Nhà nước cũng khẳng định, hỗ trợ về tài chính và các chính sách ưu đãi khác đối với các cơ sở dạy nghề cho NKT nhằm khuyến khích công tác dạy nghề cho NKT. Tuy nhiên, việc thực thi các điều khoản này trên thực tế còn nhiều khó khăn. Rất nhiều các doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp của NKT tham gia dạy nghề cho NKT không tiếp cận được với nguồn hỗ trợ tài chính của chính phủ.
Theo tôi, để khuyến khích các doanh nghiệp tham gia dạy nghề cho NKT, Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ phù hợp, tạo điều kiện thuận lợi để chúng tôi tiếp cận với các nguồn vốn ưu đãi… Ngoài sự hỗ trợ từ phía Nhà nước, rất cần có sự đồng cảm, sẻ chia, chung tay giúp sức từ phía các đơn vị, tổ chức, nhất là các doanh nghiệp. Cơ hội học nghề và việc làm cho người khuyết tật đang phụ thuộc vào cách nhìn mới, phương pháp mới và sự nỗ lực nhiều hơn nữa từ các ngành, các cấp, các tổ chức đoàn thể, cộng đồng doanh nghiệp cũng như sự nỗ lực phấn đấu không ngừng của bản thân người khuyết tật./.
Hoàng Dung – http://asvho.org.vn